Người Việt có truyền thống cúng, “giết sâu bọ”… vào ngày Tết
Đoan Ngọ, mùng 5 tháng 5 hàng năm. Nhưng không phải ai cũng biết nguồn gốc của
Tết Đoan Ngọ và những phong tục ngày Tết Đoan Ngọ.
Nguồn gốc ngày Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan Ngọ còn có tên gọi khác là Tết Đoan Dương, thường
diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Tết Đoan Ngọ là ngày người dân cúng lễ
để cầu bình yêu, tránh bệnh tật do thời tiết tháng 5 thường rất oi bức. Ngoài
ra, Tết Đoan Ngọ cũng có ý nghĩa là ngày kỷ niệm Khuất Nguyên.
Khuất Nguyên là người nước Sở, có tài và liêm chính. Ông làm
quan dưới thời vua Hoài Vương nhưng không được trọng dụng vì bị nịnh thần mưu hại.
Khi vua nước Sở (Hoài Vương) sang Tần ông hết lời can ngăn nhưng vua không nghe
và bị chết ở đất tần. Vua Tương Vương lên ngôi, không những không nghe lời can
ngăn của ông mà còn bắt ông đi đày. Khuất Nguyên đã làm bài thơ “Hoài Sa” rồi tự
vẫn tại dòng sông Mịch La ngày mùng 5 tháng 5. Từ đó, ngày mùng 5 tháng 5 hàng
năm trở thành ngày cúng lễ Khuất Nguyên.
Phong tục ngày Tết Đoan Ngọ
Ngoài việc cúng lễ, ngày Tết Đoan Ngọ còn có nhiều phong tục
được lưu truyền từ xưa đến nay như tục giết sâu bọ, tục nhuộm móng tay, tục tắm
nước lá mùi, tục hái thuốc giờ Ngọ, tục treo ngải cứu trừ tà…
Trong đó, “giết sâu bọ” là phong tục phổ biến vẫn được lưu
giữ đến ngày nay. Theo phong tục này, sáng ngày Tết Đoan Ngọ, ngay sau khi làm
vệ sinh cá nhân, mỗi người phải “giết sâu bọ” bằng cách ăn ít nhất một bát cơm
rượu nếp, ăn một bát thạch, sau đó ăn các loại trái cây như mận, đào, muỗm…
Trẻ con có thể được bôi một ít thần sa, chu sa vào hai bên
thái dương và bụng. Bởi theo quan niệm dân gian, sáng ngày mùng 5 tháng 5, sâu
bọ ở bụng dướ ngoi lên bụng trên, ăn rượu nếp để chúng sau và sau đó ăn trái
cây để giết chúng. Mỗi loại trái cây có ý nghĩa như một vị thuốc. Còn chu sa hoặc
thần sa có ý nghĩa trấn an đối với trẻ nhỏ.
Ở một số vùng, trẻ em giết sâu bọ xong còn tắm lá mùi và nhuộm
móng tay, móng chân, đeo chỉ ngũ sắc. Nhiều người còn mua bùa chỉ kết bằng chỉ
ngũ sắc theo hình quả đào, quả ớt, hoa sen… để trừ tà ma.
Giữa trưa ngày mùng 5 tháng 5, các nhà cũng làm cỗ cúng gia
tiên rồi đi hái lá thuốc. Theo quan niệm dân gian, thuốc hái vào lúc chính Ngọ
ngày Tết Đoan Ngọ (thời gian có Dương khí tốt nhất cả năm) có tác dụng chữa bệnh
hiệu quả.
Mẹo tổng hợp
